Wat is Logotherapie en Existentieel

Analytische Psychotherapie?

Logotherapie en Existentiële Analyse, ofwel de Derde Weense School in Psychotherapie, werd ontwikkeld door Viktor Frankl en onder deze namen werden zijn denkbeelden voor het eerst gepubliceerd in 1938.

Logotherapie en Existentiële Analyse beschouwt het zoeken naar betekenis of zin als de primaire menselijke motivatie. Omdat mensen de mogelijkheid hebben te kiezen zijn zij ook verantwoordelijk voor hun beslissingen. Een mens is niet slechts een marionet van biologische of erfelijke krachten en product van zijn milieu, maar de mens is altijd vrij om zelf positie te kiezen ten opzichte van innerlijke bepalingen en uiterlijke omstandigheden. Tussen stimulus en respons zit altijd een stukje ruimte, is de overtuiging van de neuroloog Frankl, en in die ruimte vinden we de menselijke vrijheid.

Het is het doel van de psychotherapie, wanneer zij gebaseerd is op de antropologische visie in de Logotherapie en Existentieel Analytische Psychotherapie, om de cliënten te begeleiden op hun weg naar het vinden van concrete betekenissen in hun respectievelijke levenssituaties. Logotherapie biedt hulp in de heroriëntatie op het leven door middel van het serieus ingaan op de existentiële vragen en biedt herstel door het versterken van het vertrouwen in de onvoorwaardelijke zin van het leven en de waarde van de persoon.

Logotherapie en Existentiële Analyse wordt sinds decennia internationaal erkend als een empirisch ondersteunde humanistische school voor psychotherapie. Een bewijs voor de groeiende betekenis van Logotherapie is onder meer het nog altijd groeiende aantal instituten, verenigingen en leerstoelen in vele landen over de gehele wereld; tevens in de vele conferenties en publicaties. 

Logotherapie is die vorm van psychologische en psychotherapeutische hulpverlening, waarbij de vraag naar een mogelijke bestaanszin van de cliënt centraal staat. De therapie werd in de jaren 1925-1950 ontwikkeld en klinisch gevalideerd door de psychiater-neuroloog Viktor Emil Frankl (1905-1997).

 

Viktor E. Frankl & Logotherapie

Deze benadering van psychotherapie is ontwikkeld door Viktor E. Frankl. Hoewel het niet zijn bedoeling was een school te stichten werd hij de oprichter van de 'Derde Weense School'. Dit in onderscheid met de Eerste Weense School van Sigmund Freud en de Tweede Weense School van Alfred Adler.

Met beide groten is er een nauwe betrokkenheid geweest. Frankl heeft zich nooit tegen hen afgezet, maar heeft een eigen lijn getrokken. Het grote verschil tussen Freud en Frankl is dat Freud zijn theorieën heeft gebaseerd op de psychische ziekten van patiënten. Frankl daarentegen gaat uit van de gezonde mens en benadert de zieke mens als iemand die gezond kan worden.

Frankl benadert de patiënt niet als 'de zieke', maar als een mens met een ziekte. Achter de ziekte zit een uiteindelijk onbeschadigde 'geestelijke persoon'. Als psychiater/psychotherapeut wil hij de partner zijn van die werkelijke mens om de ziekte te bestrijden.

In onze tegenwoordige hulpverlening zijn velen 'uitbehandeld'. Voor Frankl en de Logotherapie bestaat deze term niet. Natuurlijk is het mogelijk dat ik als hulpverlener met deze patiënt niet verder kom, maar dat rechtvaardigt niet een diagnose 'uitbehandeld'. Zelfs is het mogelijk dat de huidige stand van de wetenschap geen antwoord blijkt te bieden voor een concrete patiënt, maar ook dan is 'uitbehandeld' een verkeerd etiket.

Viktor Frankl heeft door zijn ervaringen in de vernietigingskampen van Nazi-Duitsland zijn theorieën toegespitst en aan den lijve uitgetest. Zijn gezin en familie zijn bijna geheel omgebracht. Indrukwekkend is de wijze waarop hij daarom en daar vanuit zijn theorie en praktijk heeft ontwikkeld.

De zin van het bestaan is een centraal gegeven binnen de Logotherapie. Viktor Frankl was Joods en zijn achtergrond speelt in zijn denken een belangrijke rol. Toch wordt binnen de Logotherapie geen standpunt ingenomen over welke levensbeschouwing dan ook. Voor de patiënt/cliënt kan de levensbeschouwing daarentegen juist heel belangrijk zijn bij de vraag naar zin. Ook voor de mens die niet een religieuze levensbeschouwing heeft of deze negatief beleefd is er zin in het bestaan te vinden. De logotherapeut zal hem/haar begeleiden deze zin te ‘ont-dekken’.

Kortom: Logotherapie berust op de erkenning dat ieder mens een uniek geestelijk wezen is. Viktor Frankl spreekt hier over de 'geestelijk persoon'. Ieder mens streeft er ten diepste en ten laatste naar zichzelf en het eigen bestaan in een zinvol verband te begrijpen. Dit 'begrijpen' is zowel intuïtief, cognitief, experiëntieel als gedragsmatig.

Viktor Frankl zet in zijn ‘Tien Stellingen over de Persoon’ zijn antropologie nauwgezet en toch compact weer.

Logotherapie in Nederland

Logotherapie is een vorm van psychotherapie. 
Ontdekt en ontwikkeld door Prof. Dr V. E. Frankl (1905 - 1997) is Logotherapie uitgegroeid tot een van de meest invloedrijke vormen van psychotherapie.
Logotherapie is transcultureel. 
Logotherapie is persoonsgerichte psychotherapie, waarbij de vraag naar een mogelijk zinvol leven centraal staat. 
Logotherapie is zo zinvol omdat het 'van het leven zelf leren om onvoorwaardelijk zelf te leven' is.

Bij Logotherapie gaat het om een psychotherapeutische behandelingsmethode vanuit het eigenlijk menselijke en met als doel verantwoordelijkheid in vrijheid voor verandering naar zinvol en waardig leven. 
Dat is vanuit de geestelijke dimensie.
De mens als 4- dimensioneel wezen is 'eenheid in totaliteit'.
De mens als 3-dimensioneel wezen 'is' iemand, die beschikt over een psyche en een lichaam.
Ieder mens leeft in relatie tot anderen en kan voortdurend anders (pro-activiteit).
Wat het leven van mensen beslissend beïnvloedt is een onbewust geestelijk proces dat op de verwerkelijking van een zinvol en waardig bestaan gericht is.
In dat proces kunnen situaties en condities factoren van betekenis zijn, maar nooit factoren die beperken.
Ieder mens beschikt over die innerlijke vrijheid die in staat stelt om te kiezen voor het andere, verandering en voor anderen.
Daarin zelf verantwoordelijk zijn en concreet zelf doen bepaalt wie iemand is.
Logotherapie beschikt over specifieke methoden en gevalideerde technieken om persoonlijke ontwikkeling en permanent veranderen te faciliteren en te integreren.
Logotherapie biedt expliciet ruimte voor het positief gebruiken van persoonlijke levensbeschouwelijke momenten.

Erkenning

Logotherapie is internationaal wetenschappelijk erkend.
De American Medical Association, de American Psychological Association en de American Psychiatric Association waren de eerste grote organisaties die Logotherapie als wetenschappelijke en praktische methode voor Psychotherapie erkenden.
Logotherapie is in Europa bij de European Association for Psychotherapy in Wenen aangesloten.
Frankl kreeg wereldwijd 29 eredoctoraten voor zijn baanbrekend werk en werd genomineerd voor een Nobelprijs.

Opleiding

In Nederland bood de Stichting Nederlands Instituut voor Logotherapie en Existentiële Analyse in het verleden een door Prof. Dr. V. E. Frankl goedgekeurde vierjarige post-doctorale opleiding tot Logotherapeut aan.

In de jaren voor 2000 heeft het NILEA zich nadrukkelijk ingezet voor het mede ontwikkelen van een grotere koepel voor psychotherapie en andere hulpverlenende vakgebieden. In Nederland ontstond daaruit de Nederlandse Associatie voor Psychotherapie (NAP) en in Europees verband de European Association for Psychotherapy (EAP). Logotherapeuten kregen daarmee de mogelijkheid het European Certificate for Psychotherapy (ECP) te verwerven.

Sinds 2005 wordt er in Nederland geen erkende opleiding meer geboden voor Logotherapie en Existentiële Analyse. Studenten worden sindsdien verwezen naar de opleidingsinstituten in Duitsland en Oostenrijk. Wel worden er vanaf 2013 opnieuw introductie cursussen, studiedagen en een jaarlijkse Viktor Frankl-lezing geboden. Op het tabblad 'NIEUWS' kunt u het aanbod voor de komende tijd bekijken.

Viktor E. Frankl

Viktor E. Frankl is geboren in Wenen op 26 maart 1905; hij is in dezelfde stad overleden op 2 September 1997.

Viktor Frankl was hoogleraar in de Neurologie en Psychiatrie aan de Universiteit van Wenen. Ook was professor Frankl als gast-docent verbonden aan verschillende universiteiten in de Verenigde Staten. Hij ontving 29 eredoctoraten van universiteiten in alle delen van de wereld. 

Van 1940 tot 1942 was Frankl directeur van het Neurologische Departement van het Rothschild Hospitaal in Wenen en van 1946 tot 1970 was hij directeur van de Neurologische Polikliniek van Wenen. 

Frankl's 32 boektitels zijn verschenen in tenminste 26 talen. Volgens een onderzoek van de United States Library of Congress is Frankl's book "Man's Search for Meaning" (De zin van het bestaan) een van de tien meest invloedrijke boeken onder de 'lifetime readers' in Amerika vandaag de dag. 

In Wenen is tegenwoordig het Viktor Frankl Institut gevestigd, waar de geestelijke erfenis van Frankl bewaard wordt. Overal ter wereld zijn instituten die zich bezig houden met onderzoek, training en scholing in de lijn van Viktor Frankl, de Logotherapie en Existentieel Analytische Psychotherapie.